Καποδίστριας (4ο μέρος): Προσπάθεια συγκάλυψης της δολοφονίας
Του Οδυσσέα Β. Τσιντζιράκου
Ειλικρινά δεν θα νιώσω την παραμικρή έκπληξη αν αργότερα δω να επιχειρείται καινούργια διαστρέβλωση της αλήθειας γύρω από τη δολοφονία του αείμνηστου Ιωάννη Καποδίστρια. Να επιχειρήσουν δηλαδή ορισμένοι κύκλοι να πείσουν την ΙΣΤΟΡΙΑ ότι τον Κυβερνήτη δεν τον σκότωσαν οι Μαυρομιχάληδες! Ότι η δικαιοσύνη της Ιστορίας μας αποδόθηκε λάθος. Προσωπικά τουλάχιστο απορώ που ως τώρα δεν έχει γίνει ακόμα μια τέτοια βδελυρή προσπάθεια, τη στιγμή που οι ως άνω κύκλοι, και εδώ και στο εξωτερικό, τηρούν μεν σιγήν ιχθύος, ενώ παράλληλα στοχεύουν κρυφά και φανερά στην αποδόμηση της προσωπικότητας του Κυβερνήτη. Με λυπεί ως Έλληνα που δεν γνωρίζουμε τον Καποδίστρια. Και με λυπεί περισσότερο που δεν διδασκόμαστε από τα λάθη μας, για αυτό και τα επαναλαμβάνουμε.
Λοιπόν. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, Κυριακή, ώρα 06:30π.μ. έξω από τον Αι Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο, ο Καποδίστριας δολοφονείται από τους Μαυρομιχάληδες, που πήραν προκαταβολή τα 250 φλουριά (ποσό αμύθητο) και είχαν λαμβάνειν από τον Καλαμογδάρτη άλλα 750! Δεκάδες οι αυτόπτες μάρτυρες. Στις μαρτυρίες και στις καταθέσεις αποδεικνύεται ολοφάνερα το ειδεχθές έγκλημα. Αλλά από ‘κείνη ακριβώς τη στιγμή θα ξεκινήσει η προσπάθεια της συγκάλυψης. Υπόψη ότι οι πρεσβείες Αγγλίας και Γαλλίας γνώριζαν από καιρό το τι θα συμβεί τη μέρα εκείνη και είχαν συνεννοηθεί με τους δολοφόνους μετά το έγκλημα να τρέξουν στο λιμάνι, όπου μια βάρκα έτοιμη θα τους μετέφερε στο Γαλλικό πλοίο που περίμενε στ’ ανοιχτά, για να τους σώσει. Η Ρωσική πρεσβεία είχε ακούσει τις φήμες, αλλά δεν είχε ανάμιξη στη συνωμοσία. (Αργότερα ο Ρώσος υπουργός εξωτερικών, Ι. Ριμπωπιέρ, θα δηλώσει: “έχω πεισθεί ότι το χέρι που σκότωσε τον Καποδίστρια εξοπλίστηκε από την απαίσια Αγγλία”).
Είδαμε πως αμέσως ύστερα από το φόνο, ο Κωνσταντής Μαυρομιχάλης έτρεξε να σωθεί, αλλά τον πυροβόλησαν και τον τραυμάτισαν θανάσιμα. Ο Γεώργιος που έμπηξε το μαχαίρι στην κοιλιά του θύματος, μόλις ο Κωνσταντής άδειασε το πιστόλι στην κεφαλή του θύματος, μαζί με τους δυο στρατιώτες που από φύλακές του τους έκαμε συνεργούς στο έγκλημα, έτρεξαν ν’ αποφύγουν τη μανία του πλήθους και μπήκαν στη Γαλλική Πρεσβεία, όπου και ζήτησαν άσυλο. Μάλιστα ο Γεώργιος έδωσε το πιστόλι του, που δεν το είχε χρησιμοποιήσει καν, στον Γάλλο πρέσβη Ρουάν. Απ’ έξω οι Γάλλοι στρατιώτες καθησύχαζαν τον λαό πως δεν τρέχει τίποτα…
Και όταν το πλήθος περικύκλωσε την πρεσβεία και απειλούσε πως θα βάλει φωτιά αν δεν τους παραδώσουν τους δολοφόνους, ο Γάλλος πρέσβης απάντησε πως δεν μπορεί να τους παραδώσει, διότι ο Γεώργιος είναι αθώος, εφόσον το όπλο του τη μέρα δεν εκπυρσοκρότησε. Εξάλλου δεν υπάρχει πλέον νόμιμη Ελληνική Κυβέρνηση για να τους παραδώσουν. Με γρήγορες ενέργειες οι Έλληνες σχημάτισαν κυβέρνηση υπό τον Αυγουστίνο Καποδίστρια, αδερφό του Ιωάννη, και ανάγκασαν τους πρέσβεις για την παράδοση των δολοφόνων.
Τον Γεώργιο και τους δύο συνεργάτες του, Ι. Καραγιάννη και Α. Γεωργίου, τους έκλεισαν στη Φυλακή του Ιτς Καλέ μέχρι να τους περάσουν από στρατοδικείο, ενώ το πλήθος φύλαγε απ’ έξω νυχθημερόν για πρόληψη δραπέτευσης ή απαγωγής. Το στρατοδικείο θα στηθεί στις 7 Οκτωβρίου υπό την προεδρία του γηραιού Σουλιώτη οπλαρχηγού Φωτομάρα, ο οποίος είδαμε ότι πυροβόλησε τον Κωνσταντή μετά το έγκλημα. Στο δικαστήριο κατέφθασε και ο Σκωτσέζος Μάσσον τρόφιμος του παρακράτους της Ύδρας ως συνήγορος των δολοφόνων! Ωραία. Μην απορείτε. Τσάμπα τον τάιζαν τόσα χρόνια οι Κουντουριώτηδες, ο Μαυροκορδάτος, ο Μιαούλης; Φυσικά και όχι. Το τζάμπα πέθανε. Έπρεπε τώρα να δικαιολογήσει το ψωμί που έτρωγε! Έρμη Ελλάδα, ορφανή…
Το μπουμπούκι λοιπόν προσπάθησε να βγάλει αναρμόδιο το συγκεκριμένο δικαστήριο και άρχισε κατά τρόπο ιταμό να αμφισβητεί θεσμούς, πρόσωπα και καταστάσεις. Και σε κάποια στιγμή έφτασε να ισχυριστεί ότι τον πελάτη του (Γεώργιο Μαυρομιχάλη) έχει δικαιοδοσία να τον δικάσει μόνον η εθνική συνέλευση και ότι οποιαδήποτε καταδίκη του από άλλο δικαστήριο αποτελεί πολιτική δολοφονία! Κι είχε τόσο θράσος, ώστε ο Φωτομάρας τον ανακάλεσε στην τάξη! Δικηγόρος να σου τύχει. Πόσοι τέτοιοι υπάρχουν…
Το στρατοδικείο καταδίκασε τον Γεώργιο «εις θάνατον και εις αποκοπήν της δεξιάς χειρός» επειδή θεωρήθηκε και πατροκτόνος. Τελικά με παρέμβαση του Αυγουστίνου η δεύτερη ποινή χαρίστηκε. Ο στρατιώτης Α. Γεωργίου καταδικάστηκε «σε δεκαετή φυλάκιση με δεσμά στα πόδια και σε δημόσιες εργασίες». Ο Ι. Καραγιάννης «εις θάνατον». Τώρα θα δούμε ότι με την περίπτωση αυτού του κατάδικου αποδεικνύεται πως στην Ελλάδα η διαφθορά και η συγκάλυψή της είναι διαχρονικά στοιχεία που προσδιορίζουν την ιδιαιτερότητα της φυλής μας.
Η εκτέλεση ορίστηκε να γίνει στις 10 Οκτώβρη. Και ο Γ. Μαυρομιχάλης εκτελέστηκε. Όμως την παραμονή της εκτέλεσης μπήκε ο παπάς στο κελί του Καραγιάννη για να τον εξομολογήσει και να τον μεταλάβει. Ο παπάς αυτός είχε παίξει φοβερά ύποπτο ρόλο απέναντι στον κυβερνήτη. Και τώρα στην εξομολόγηση του κατάδικου, φέρεται ο συνεργάτης του δολοφόνου να διαμήνυσε μέσω του παπά στο στρατοδικείο ότι έχει να αποκαλύψει σημαντικά στοιχεία, για να σώσει την ψυχή του. Το δικαστήριο δέχτηκε ν’ αναβάλει την εκτέλεση, για να ψάξει την υπόθεση σε βάθος προκειμένου να δει μέχρι πού ακουμπούσε η δολοπλοκία. Εν τέλει, τι ξεσκεπάστηκε, τι κουκουλώθηκε, ποιοι αποκαλύφτηκαν, ποιοι κρύφτηκαν ποτέ δεν το έμαθε κανείς. Πάντως όσοι έχουν ασχοληθεί μ’ αυτή την ιστορία μένουν με τη φοβερή απορία πως ο καταδικασμένος σε θάνατο αποφυλακίστηκε μέσα σε έξι μήνες και όταν τον Μάρτη του 1832 ήρθε ξανά εν τη βασιλεία του ο Μαυροκορδάτος με τον Κουντουριώτη και τον Κωλέττη, ο αποφυλακισθείς διορίστηκε ως λοχίας στον ελληνικό στρατό. Όχι παίζουμε. Ή συγκαλύπτουμε ή τίποτα. Και το άλλο μπουμπούκι που καταδικάστηκε, ο Α. Γεωργίου, μόλις βγήκε, μετά τη δολοφονία, από τη φυλακή ο Πετρόμπεης, βγήκε και ο Γεωργίου και έγινε φρουρός του Μπέη της Μάνης.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα. Τι απέγιναν δηλαδή τα 750 φλουριά που συμφωνήθηκε να δοθούν στους δολοφόνους μετά το έγκλημα; Δόθηκαν τελικά στον Γ. Μαυρομιχάλη ή όχι; Μήπως τα μυστικά του Καραγιάννη είχαν σχέση με τα 750 φλουριά; Ο Μαυρομιχάλης από 27 Σεπτεμβρίου έως 10 Οκτωβρίου ήταν ζωντανός. Μπορούσε να μιλήσει, να ζητήσει τα οφειλόμενα, να απειλήσει. Συνεπώς ο Καλαμογδάρτης δεν γινόταν να κωφεύει. Και μην πει κανείς ότι ήταν υπόδικος! Οι Γάλλοι τον εξυπηρετούσαν σ’ ό,τι κι αν ζητούσε. Κι αν δε φυλάγονταν νυχθημερόν από το πλήθος, σίγουρα θα είχε δραπετεύσει. Είναι κι άλλα… δυστυχώς…
Σημειώνω, τέλος, ότι και το δίδυμο Ζωγράφος Καλαμογδάρτης, που ήταν οι μεσολαβητές από τον Κουντουριώτη ως τους Μαυρομιχάληδες, ανταμείφθηκαν για τις υπέροχες υπηρεσίες των. Ο πρώτος έγινε σταδιακά πρεσβευτής σε Κωνσταντινούπολη, Πετρούπολη και υπουργός Στρατιωτικών και μετά εξωτερικών. Ο Καλαμογδάρτης γερουσιαστής. Εύγε περήφανη Ελλάς για τα υπερ-άξια τέκνα σου!!!
