Η επίσκεψη ενός χελιδονιού
Του Σωτήρη Απ. Παπαποστόλου, Συνταξιούχου Δασοπόνου
Με τις πρώτες ζέστες του καλοκαιριού, ένα απόγευμα βγήκα στη βεράντα του σπιτιού μου να δροσιστώ. Αυτή την εποχή οι αγρότες της Αγιάς βρίσκονται στα δενδροπερίβολά τους, όπου μοχθούν για τη συγκομιδή των κερασιών και το αραίωμα των μήλων, γι’ αυτό και η μικρή μας πόλη, είναι σχεδόν έρημη. Οι μόνες φωνές που ακούγονται, είναι τα τιτιβίσματα των πουλιών που αυτήν την εποχή βρίσκονται στην περίοδο αναπαραγωγής τους, όπως επιτάσσει ο υπέρτατος νόμος της διαιώνισης των ειδών. Σε μια πελώρια φτελιά στο γειτονικό οικόπεδο, έχτισε τη φωλιά του ένα ζευγάρι από καρακάξες. Σε ένα φωτιστικό της βεράντας μου, εδώ και ένα μήνα έχτισαν τη φωλιά τους ένα ζευγάρι δεκοχτούρες. Ο Μάης ήταν πολύ κρύος φέτος και το ζευγάρι με απίστευτο ηρωισμό κλωσούσε τα αυγά του μέρα-νύχτα. Κρίμα στην ταλαιπωρία τους…
Οι πονηρές καρακάξες εντόπισαν τα αυγά τους και κάποια στιγμή πήγαν και τα έφαγαν. Έκτοτε, η φωλιά μένει έρημη. Οι δεκοχτούρες δεν τόλμησαν να ξαναεπιχειρήσουν να την χρησιμοποιήσουν.
Στη στέγη του σπιτιού μου γίνεται πάρτι από τους θορυβώδεις σπουργίτες, όπου κάτω από τα κεραμίδια έχουν φωλιές και ετοιμάζουν τη νέα γενιά σπουργιτών. Απέναντί μου, βρίσκεται ο ορεινός όγκος του Μαυροβουνίου, που διακόνισσα κατά την υπαλληλική μου διαδρομή ως δασικός υπάλληλος. Βλέπω στις πλαγιές του βουνού τις πληγές από τις παράνομες υλοτομίες, μιας και το Δασαρχείο διαθέτει μόνο έναν δασοφύλακα, που είναι αδύνατον να επιβλέψει ολόκληρη την περιοχή.
Έτσι περνούσε η ώρα, όταν δέχτηκα μία απρόσμενη επίσκεψη. Ένα χελιδόνι ήρθε και έκατσε στα κάγκελα της βεράντας, σε απόσταση ενός μέτρου. Προς στιγμήν, νόμισα ότι ήταν τραυματισμένο. Ευτυχώς όμως δεν συνέβαινε κάτι τέτοιο. Το χελιδόνι με κοίταξε θαρρετά και μετά από λίγο άρχισε να τιτιβίζει. Συνεπαρμένος, καθόμουν και το άκουγα. Όλη η συμπεριφορά του χελιδονιού είχε μία εκπληκτική οικειότητα που με εξέπληξε. Τα τιτιβίσματα και η φιλική παρέα του χελιδονιού συνεχίστηκαν για αρκετά λεπτά. Καθώς η πόρτα του δωματίου του σπιτιού μου ήταν ανοιχτή, το χελιδόνι πέταξε και μπήκε στο δωμάτιο και έκατσε στο κουρτινόξυλο. Το ακολούθησα και ήμουν περίεργος να δω τη συνέχεια. Με την ίδια οικειότητα, όπως και πριν, άρχισε να τραγουδάει, λες και ήθελε να μου μεταφέρει κάποιο μήνυμα. Η γυναίκα μου τρόμαξε.
Το θεώρησε κακό οιωνό και μου είπε να το διώξω. Τη διαβεβαίωσα ότι τα χελιδόνια δεν είναι άγγελοι κακών, αλλά καλών και έτσι ησύχασε. Μετά από λίγο, το καταπληκτικό αυτό πουλί έφυγε και πλέον δεν το ξαναείδα.
Έπρεπε να πω στη θορυβημένη γυναίκα μου μερικά πράγματα για το σπουδαίο αυτό πουλί, το χελιδόνι:
Ίσως είναι το πιο αγαπητό πουλί της ελληνικής πανίδας. Είναι αποδημητικό πουλί, που έρχεται τον Μάρτιο αναγγέλλοντας την έλευση της Άνοιξης και φεύγει για την Αφρική κοπαδιαστά τον Σεπτέμβριο. Είναι ωφελιμότατο πτηνό, επειδή πετάει όλη την ημέρα και πιάνει έντομα στον αέρα. Υπολογίζεται ότι ένα χελιδόνι τρώει 3 – 4 χιλιάδες πτερωτά έντομα την ημέρα. Ζει πάντοτε ζευγαρωμένο και δεν παραβιάζει ποτέ τη συζυγική πίστη. Αγαπάει πάρα πολύ την οικογένειά του και ζει υποδειγματική οικογενειακή ζωή. Φτιάχνει τη φωλιά του σε βεράντες, και γενικά κοντά στους ανθρώπους που τους εμπιστεύεται, επειδή δεν το κυνηγούν. Αυτό δείχνει ότι όλα τα ζώα και τα πτηνά θέλουν να είναι φίλοι μας και θα ήταν, αν δεν τα κυνηγούσαμε. Επιστρέφει κάθε χρόνο στην ίδια φωλιά, όπου γεννάει 5 αυγά, τα οποία κλωσάει επί 16 μέρες. Κατά τη διάρκεια του κλωσίματος το αρσενικό κάθεται εκεί κοντά και τραγουδάει για να διασκεδάζει την θηλυκιά που επωάζει τα αυγά και την αντικαθιστά για να πάει για τροφή. Με την εκκόλαψη των νεοσσών, οι γονείς φέρνουν τροφή όλη την ημέρα για να τα ταΐσουν. Τη φωλιά την διατηρούν πεντακάθαρη, ρίχνοντας οι γονείς τις ακαθαρσίες έξω, ώσπου τα μικρά χελιδονάκια να μπορούν να το κάνουν μόνα τους.
Εκτός από το κοινό χελιδόνι με το κοκκινωπό στήθος, έχουμε και το χελιδόνι με το στήθος, την κοιλιά και την ουρά ολόλευκα.
Επίσης, είδος χελιδονιού είναι και ο Κύψελος (κλαδευτήρα). Με τα μακριά και μυτερά φτερά του, είναι από τα ταχύτερα πουλιά που υπάρχουν και μπορεί να πετάξει με ταχύτητα μέχρι 300 χλμ. την ώρα. Ανεβαίνουν σε ύψος μέχρι 3-4 χιλιόμετρα. και εκεί μπορούν να κοιμηθούν, αιωρούμενα με ελαφριές κινήσεις των φτερών τους.
Κατά την παράδοση, η χελιδόνα ήταν άλλοτε μια ωραιότατη κόρη. Κάποιος νέος που την αγαπούσε, την απήγαγε παρά την θέλησή της, ενώ εκείνη δεν τον ήθελε. Η χελιδόνα για να γλιτώσει απ’ αυτόν, παρίστανε την μουγκή επί τρία χρόνια. Έτσι, ο νέος πίστεψε ότι ήταν μουγκή και την άφησε για να πάρει κάποια άλλη. Κατά την ώρα της στέψεως όμως, η νύφη έκανε ένα υποτιμητικό σχόλιο για την χελιδόνα και εκείνη, θυμωμένη, αναγκάστηκε να απαντήσει. Τότε ο γαμπρός κατάλαβε ότι τον κορόιδευε και όρμηξε να την πιάσει. Ο θεός όμως την λυπήθηκε και την μεταμόρφωσε σε πουλί και πετάει συνέχεια για να αποφύγει τον θυμωμένο νέο.
Ο ποιητής, Γ. Βιζυηνός, δίνει άλλη εξήγηση για την ψαλιδωτή ουρά και το κοκκινωπό στήθος του χελιδονιού και γράφει:
Χελιδόνι μου καημένο
πες μου, πες μου,
διατί έχεις στήθος ματωμένο
Και ουρά ψαλλιδιστή; (Και το χελιδόνι εξηγεί).
Πώς περνούσε από την Πόλη
και από την Αγιά Σοφιά
να μυνύση καλοκαίρι
στον Γραικό τον Βασιλιά
(Τον βρήκε με το σπαθί στο χέρι να υπερασπίζεται απεγνωσμένα την Βασιλεύουσα Πόλη από τους Τούρκους, χωρίς βοήθεια από την άσπλαχνη αδιαφορία των κρατών της Δύσεως)
Α! Φραγκιά χριστιανεμένη
μ’ ευαγγέλιο Γραικικό
πως υπέφερες να γίνη
τέτοιο απίστευτο κακό;
……..
Χάμου πέταξα με βλέμμα
από φρίκη νεκρικό
που εβάφτηκε στο αίμα
το στηθάκι το λευκό
……..
Δι αυτό λαλώ θλιμμένα
από την ημέρα αυτή
κι έχω στήθη ματωμένα
και ουρά ψαλλιδιστή!
Και η λαϊκή μούσα, για την όμορφη κοπέλα:
«Πήρες το ρόδο απ’ τη ροδιά, τ’ ασπράδι απ’ το χιόνι
κι επήρες το ματόφρυδο από το χελιδόνι»
Ακόμα: «χελιδονάκι θα γεννώ να ‘ρθω στην αγκαλιά σου,
να χτίσω τη φωλίτσα μου μεσ’ τα προσκέφαλά σου».
Πόσο όμορφη, αλήθεια, είναι η ζωή μας, όταν δεν τα βλέπουμε όλα μαύρα, αλλά αφήσουμε τα μάτια της καρδιάς μας ανοιχτά, να δούμε τις ομορφιές της φύσεως._
