Διάλογος Μηλίων – Αθηναίων
(Από 416π.Χ. μέχρι σήμερα!)
Μέρος 1ο
Οι Αθηναίοι έχουν στρατοπεδεύσει στο νησί Μήλος με σκοπό την υποταγή της νήσου στην ηγεμονία τους. Τηρώντας όμως τα προσχήματα στέλνουν στην κυβέρνηση της Μήλου πρέσβεις, προκειμένου να δοθεί η νομιμοφάνεια στις ενέργειές τους. Οι εκπρόσωποι των Μηλίων δεν τους παρουσιάζουν ενώπιον του λαού, ώστε έτσι να εκθέσουν τις προτάσεις των, αλλά τους ζήτησαν να εκθέσουν τους σκοπούς τους μπροστά στην ολιγομελή κυβέρνηση της νήσου. Οι πρέσβεις των Αθηναίων θα μιλήσουν ως εξής περίπου:
Ε, 85. ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «Εφόσον δεν πρόκειται να συζητήσουμε μπροστά στον λαό, προκειμένου να μην παραπλανηθεί το πλήθος ακούγοντας από μας προσελκυστικά και ανεξέλεγκτα επιχειρήματα σε συνεχή λόγο, μια κι έξω (αντιλαμβανόμαστε ότι αυτόν τον σκοπό έχει η προσαγωγή μας μπροστά σε ολιγομελές ακροατήριο), εσείς που παρευρίσκεστε σε τούτη τη διάσκεψη μπορείτε ν’ ακολουθήσετε έναν πιο ασφαλή τρόπο (για τη διεξαγωγή της διαπραγμάτευσης). Δηλαδή, αντί να περιμένετε να τελειώσουμε τον λόγο μας, για να απαντήσετε και ‘σεις με συνεχή αγόρευση, μπορείτε ν’ απαντάτε αμέσως σε κάθε μας επιχείρημα προσπαθώντας να το αντικρούσετε, εφόσον έχετε αντίθετη γνώμη πάνω σ’ αυτό! Και πρώτα πρώτα πείτε μας αν σας είναι αρεστός ο τρόπος συζήτησης που σας προτείνουμε»
86. ΜΗΛΙΟΙ: Οι σύνεδροι των Μηλίων αποκρίθηκαν: «Επαινούμε τη μεγαλοφροσύνη της πρότασής σας να εξηγήσουμε τις διαφορές μας με ησυχία, αλλά η πολεμική σας ενέργεια, στην οποία προχωρήσατε δίχως να περιμένετε, έρχεται σε προφανή αντίθεση με την πρότασή σας. Γιατί βλέπουμε ότι έχετε έρθει μάλλον ως κριτές των όσων πρόκειται να λεχθούν στη συζήτηση, κι έτσι (καταλαβαίνουμε) ότι η έκβαση της συζήτησης θα είναι για μας ο πόλεμος σε περίπτωση που με τα επιχειρήματά μας υπερισχύσουμε και δεν ενδώσουμε, ενώ αν ενδώσουμε, κατάληξη θα είναι η υποδούλωση…»
87. ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «Εάν λοιπόν έχετε προσέλθει στη συνδιάσκεψη για να ανιχνεύσετε μυστικά του μέλλοντος ή κάτι άλλο, παρά για να σχεδιάσετε τη σωτηρία του κράτους σας αποβλέποντας στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, η συζήτηση μπορεί να σταματήσει. Εάν όμως ήρθατε γι’ αυτόν τον σκοπό, τότε μπορούμε να συνεχίσουμε τη διαπραγμάτευση»
88. ΜΗΛΙΟΙ: «Είναι φυσικό και δικαιολογημένο για ανθρώπους που βρίσκονται στη θέση μας να προσφεύγουν σε πολλά επιχειρήματα κ’ υποθέσεις. Αναγνωρίζουμε ωστόσο ότι αντικείμενο τούτης της συνδιάσκεψης είναι η σωτηρία μας και παρακαλούμε να διεξαχθεί η συζήτηση με τον τρόπο που εσείς προτείνετε»
89. ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «(Πάει καλά). Εμείς λοιπόν δεν θα χρησιμοποιήσουμε ωραίες φράσεις υποστηρίζοντας πως τάχα αποχτήσαμε την ηγεμονία μας δίκαια επειδή νικήσαμε τους Πέρσες ή πως επιδιώκουμε την επανόρθωση αδικημάτων που έχουμε υποστεί, εφόσον τα λόγια αυτά δεν πρόκειται να πείσουν κανέναν. Έχουμε όμως την απαίτηση να μη νομίζετε και εσείς πως θα μας πείσετε, αν ισχυριστείτε ότι ως άποικοι των Λακεδαιμονίων δεν πήρατε μέρος στον πόλεμο ως σύμμαχοί μας ή ακόμα πως δεν μας προξενήσατε κανένα κακό!
Αντιθέτως πιστεύουμε ότι επιβάλλεται να επιδιώξουμε και εμείς και εσείς ό, τι θεωρούμε πραγματικά κατορθωτό, εφόσον εξίσου γνωρίζουμε καλά και οι δυο ότι κατά την συζήτηση των ανθρωπίνων δυνατοτήτων το επιχείρημα του δικαίου έχει αξία, όπου υπάρχει πραγματικά η αντίστοιχη δύναμη να το επιβάλλει, δηλαδή ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του, ενώ ο αδύνατος αναγκάζεται να παραχωρεί ό, τι του επιβάλλει η αδυναμία του»
90. ΜΗΛΙΟΙ: «Εφόσον κατ’ ανάγκη θα μιλήσουμε περί του συμφέροντος, το οποίο εσείς θέσατε ως βάση της συζητήσεως παραμερίζοντας το δίκαιο, νομίζουμε πραγματικά πως είναι χρήσιμο να μην παραγνωρίζετε το κοινό συμφέρον, αλλά να (αναγνωρίσετε) ότι για αυτόν που κάθε φορά βρίσκεται σε κίνδυνο τα ευλογοφανή επιχειρήματα είναι και δίκαια, και να υπάρχει σ’ αυτόν η δυνατότητα να επιδιώξει με την πειθώ του κάποιες ωφέλειες ακόμα και πέρα απ’ τα αυστηρά πλαίσια του δικαίου. Αυτό άλλωστε συμφέρει εξίσου και σας, καθόσον, εάν σε περίπτωση χάσετε τον πόλεμο, η τιμωρία σας θα είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μπορεί να χρησιμεύσει στους άλλους ως παράδειγμα»
91. ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «Εμείς όμως δεν ανησυχούμε για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης κατάλυσης της ηγεμονίας μας. Κι αυτό επειδή για τους νικημένους δεν είναι τόσο επικίνδυνοι όσοι, όπως ακριβώς οι Λακεδαιμόνιοι, είναι συνηθισμένοι να ασκούν ηγεμονία πάνω σε άλλους (άλλωστε τώρα δεν έχουμε να κάνουμε με Λακεδαιμονίους) αλλά ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από ενδεχόμενη εξέγερση των υπηκόων της ηγεμονίας αυτής και φυσικά την επικράτηση αυτών!
Και τη φροντίδα της αντιμετώπισης ενός τέτοιου κινδύνου αφήστε την σε μας. Αλλά θέλουμε να σας αποδείξουμε ότι ήρθαμε εδώ για το συμφέρον της ηγεμονίας μας και ότι τα όσα θα αναπτύξουμε έχουν ως σκοπό τη σωτηρία του κράτους σας. Γιατί επιθυμούμε να πετύχουμε την ηγεμονία μας πάνω σας δίχως κόπους και σεις να μην καταστραφείτε προς το κοινό συμφέρον και των δυο σας»
92. ΜΗΛΙΟΙ: «Πώς όμως γίνεται να είναι εξίσου συμφέρον για μάς να γίνουμε δούλοι σας, όπως ακριβώς είναι δικό σας συμφέρον να γίνετε κυρίαρχοι σε μας;»
93. ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «Γίνεται, επειδή σας δίνεται η ευκαιρία να υποταχτείτε δίχως να υποστείτε τα έσχατα δεινά, ενώ σε μας δίνεται η δυνατότητα να ωφεληθούμε δίχως να σας καταστρέψουμε»
94. ΜΗΛΙΟΙ: «Ώστε δεν θα το δεχτείτε αντί για εχθροί να είμαστε φίλοι σας μέσα σε καθεστώς ειρηνικό, κι ούτε να γίνουμε σύμμαχοι κανενός απ’ τους δυο σας;»
95.ΑΘΗΝΑΙΟΙ: «Όχι, γιατί δεν μας βλάπτει η έχθρα σας πιο πολύ απ’ τη φιλία σας, που στα μάτια των υπηκόων μας θα φανεί ως απόδειξη αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας θα φαντάζει ως απόδειξη δυνάμεώς μας!»
Μετάφραση: Οδυσσέας Β. Τσιντζιράκος
