Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967
Γράφει η Ρένια Παντρά, πτυχιούχος Διεθνών Σχέσεων & Οργανισμών
Κατά το διάστημα 1963-1966 παρατηρήθηκε πολύ έντονη χαλάρωση του πολιτικού ελέγχου με επακόλουθο να οδηγηθεί η Ελλάδα σε πολιτική κρίση, αλλά και σε κλονισμό της ιεραρχίας και της εμπιστοσύνης στις ένοπλες δυνάμεις. Η μεγάλη ανακατωσούρα με την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, η εντονότατη κρίση με το Κυπριακό και τις εμμονές του Μακαρίου, η αδυναμία των πολιτικών σχηματισμών να εγγυηθούν τη σταθερότητα, όπως βέβαια και η καθ’ όλα ύποπτη φημολογία για εκτροπή του πολιτεύματος, έδωσε χρυσή ευκαιρία σε ορισμένους εξτρεμιστές αξιωματικούς, φύσει και θέσει αντικομουνιστές και αντικοινοβουλευτικούς, να υφαρπάξουν και να σφετεριστούν την εξουσία. Κατά συνέπεια το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, που οι ίδιοι αποκάλεσαν επανάσταση, δεν μπορεί κανείς να το θεωρήσει ως κληρονομιά του εμφυλίου, αλλά αναγκαστικό αποκύημα της αποτυχίας των αστικών κομμάτων και του θρόνου μαζί να καταλήξουν σε συναίνεση σχετικά με τη διαχείριση του εκδημοκρατισμού της χώρας.
Καταλαμβάνοντας την εξουσία οι χουντικοί αξιωματικοί εκμεταλλεύτηκαν πάραυτα την οικονομική άνθηση έως τότε της χώρας και προκάλεσαν πολιτικό εφιάλτη. Και οι φίλοι μας Αμερικάνοι αν δεν είχαν εξαρχής στηρίξει το πραξικόπημα, έδωσαν τις ευλογίες τους στην πορεία. Η χούντα όπως πλέον την ξέρουμε, εγκαθιδρύθηκε ακλουθώντας τα πρότυπα των χωρών της Λατινικής Αμερικής. Και εφόσον βρήκαμε μια οικονομία ανθούσα, αυτομάτως ο τριανδρικός της πυρήνας απέκτησε φιλολαϊκόν πρόσωπον, και έλαβε μέτρα λαϊκιστικά στεριώνοντας έτσι μια εξουσία «λαϊκή». Και δεν δίσταζαν να διατυμπανίζουν το τριπλό κάλπικο σύνθημα όλων ανεξαρτήτως των δικτατορικών καθεστώτων: «Από τον λαό, δια του λαού, για τον λαό»…
Αλλά δεν παρέλειψαν και το σλόγκαν της ακραιφούς εθνικοφροσύνης: «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών»(καθολικώς διαμαρτυρομένων, θα συμπληρώσει αμέσως ο Γεώργιος Παπανδρέου). Το παραπάνω σλόγκαν ήταν δηλωτικό της απόπειρας του καθεστώτος να στηριχτεί στο πατριωτικό φρόνημα των Ελλήνων. Εργαλειοποίησαν επίσης και δύο δημοψηφίσματα (1968-1973) για να φανεί ότι κυβερνούν δια του λαού και για τον λαό! Άλλωστε δήλωναν πως προέρχονταν από τον λαό. Όλα επιμελημένα και σωστά. Χάρισαν χρέη στους αγρότες, έφτιαξαν παντού σχολεία, δρόμους, στάδια, έργα υποδομής, και άλλα πολλά.
Το πώς όμως λειτούργησε η αστυνομία ή τα σώματα ασφαλείας ή οι υπηρεσίες, ακόμα και η εκκλησία, οι διάφοροι σύλλογοι κ.λπ. ας μην το αναμοχλεύσουμε. Συλλήψεις, κρατητήρια, φυλακίσεις, βία, εξορία για τους αντιφρονούντες ή τους ύποπτους ή τους καταγγελλομένους. Επιβράβευση, εξυπηρετήσεις, οικονομική ενίσχυση στους δωσίλογους και τους χαφιέδες. Τέλος πάντων. Επειδή όλα αυτά λίγο πολύ είναι τοις πάσι γνωστά και κάποιοι μάλιστα έχουν πικράν πείραν, ας τα αφήσουμε…
Οι άνθρωποι αυτοί «κρατούσαν δίκιο». Είχαν στα χέρια τους την εξουσία. Τώρα, αν αυτή η εξουσία έδερνε ανηλεώς, ξεπάστρευε αντιπάλους και τους εξαφάνιζε, αν χρησιμοποιούσε τον στρατό και τα άρματα ενάντια στους αντιφρονούντες είναι αλλουνού παπά Βαγγέλια. Κι όλοι μας φωνάζουμε να έχουμε δημοκρατία! Μήπως και οι χουντικοί δεν είχαν δημοκρατία; Με το δημοψήφισμα του 1973 δεν την έφεραν; Με τον Παπαδόπουλο και το Μαρκεζίνη δεν προσπάθησαν να τη στεριώσουν, έφταιξαν αυτοί που ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, επειδή δεν τους άρεσε εκείνη η δημοκρατία και ήθελαν δική τους; Πολύ φοβάμαι ότι σε λίγα χρόνια η λέξη «δημοκρατία» θα φύγει από το λεξιλόγιο πολλών γλωσσών.
Όμως: Επ ουδενί δεν πρέπει να μας διαφύγει μια λεπτομέρεια, που τελικά κατάντησε στη ροή του ιστορικού μας γίγνεσθαι μια δυσανάγνωστη μολυβιά. Αυτά τα παιδιά στο Πολυτεχνείο δεν ήταν μια τυχαία μάζωξη που έτσι τους κάπνισε να τα βάλουν άοπλοι με το σιδηρόφραχτο φασιστικό καθεστώς. Είναι τα παιδιά, που βγήκαν απ’ τ’ αυγό κι είδαν το φως του ήλιου στις αρχές τις δεκαετίας του ’50. Της δεκαετίας του φόβου, της ήττας, της διάψευσης. Κι είναι τα παιδιά που, ενώ μεγάλωσαν μέσα στη μιζέρια, την καταπίεση, την αδικία, υπό την σκέπην μιας εξουσίας άπονης, το ίδιο διάστημα η κοινωνία μας κλωσσούσε τις αμαρτίες της. Και καρτερούσε υποκριτικά τόσα χρόνια να φτάσουν αυτά τα παιδιά στην εφηβεία τους, για να παρουσιάσει ολόγυμνη μπροστά στα μάτια τους τον απότοκο μιας τέτοιας επώασης! Και σαν ντράπηκε, τράβηξε πάνω της ένα φύλλο συκής, για να σκεπάσει τα γυμνά κρίματά της.
Και το φύλλο συκής άλλο δεν ήταν παρά μόνο η χούντα. Και τα παιδιά είδαν και έφριξαν. Κι ο απότοκος της επώασης ήταν οι άπονες εξουσίες που τις γέννησε υβριδικά το τρίπτυχο πατρίς, θρησκεία, οικογένεια. Και τότε μόνο τα παιδιά αυτά κατάλαβαν πως γαλουχήθηκαν μονάχα με την απάτη, το ψεύδος, τη δολιότητα. Όταν αντίκρισαν τα οράματά τους καμένα. Όταν αντιλήφθηκαν πως το μέλλον τους βρίσκεται τυλιγμένο σε σκοτάδι πυκνό. Όταν η συνείδησή τους φώναξε να υψώσουν σημαία την αφοβιά τους.
Εν τέλει πολύ φοβάμαι πως η δικτατορία του 1967-1974 θα καταντήσει μέσα στην ιστορία μας ως μια πολιτική ανορθογραφία, που έκοψε στα δύο τη ροή της μεταπολεμικής Ελλάδας. Και προσοχή σε μια άλλη λεπτομέρεια. Επεβλήθηκε για να σταματήσει τον εκδημοκρατισμό της χώρας, που πραγματοποιούνταν σταδιακά και αργά λόγω των νωπών ακόμα προκαταλήψεων και παθών του εμφυλίου. Άθελά του όμως το καθεστώς αυτό θα επιταχύνει τον εκδημοκρατισμό με την πτώση του και εφεξής. Επιπρόσθετα, με την αναχρονιστική του λειτουργία δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τις εξελίξεις του πολιτισμένου κόσμου, με επακόλουθο η μετά Πολυτεχνείο εποχή του να καταντήσει πολιτική καρικατούρα.
Όμως. Έφυγε, όπως έφυγε, αλλά οι «δημοκρατικές» κυβερνήσεις που το διαδέχτηκαν δεν φάνηκαν δυστυχώς αντάξιες των προσδοκιών του λαού. Και, όπως θα δούμε αργότερα, θα συνεχίσουν να στηρίζουν και να επιβάλλουν αλυσιδωτά τις άπονες εξουσίες στο όνομα της δημοκρατίας και στην πολιτική πρακτική του εκδημοκρατισμού. Ήδη η λέξη «δημοκρατία» άρχισε και ενοχλεί πολύ κόσμο ανά την υφήλιο. Από τη στιγμή που δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, τότε δεν μπορεί και να υπάρχει ως λέξη. Ας μας γίνει μάθημα, ώστε να αποφεύγουμε στο εξής τα λάθη μας.
