Μελίβοια: Σοβαρές ζημιές στο εξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων από πτώση τεράστιου δέντρου
Ένα αγαπημένο θρησκευτικό και ιστορικό μνημείο της περιοχής πληγώθηκε βαριά
Έκκληση για άμεση κινητοποίηση και αποκατάσταση των ζημιών, πριν να είναι αργά
Κείμενο: Νίκος Γουργιώτης
Σημαντικές καταστροφές υπέστη το παλαιό εξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων στη Μελίβοια του Δήμου Αγιάς, όταν ένα τεράστιο δέντρο κατέπεσε πάνω στο κτίσμα, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές στη στέγη και στην πρόσοψή του.
Το δυσάρεστο γεγονός έχει προκαλέσει θλίψη και έντονο προβληματισμό καθώς πρόκειται για ένα εξωκλήσι ιδιαίτερα αγαπητό, στενά συνδεδεμένο με την ιστορία, τις θρησκευτικές παραδόσεις και τις μνήμες πολλών γενεών του χωριού.
Το θέμα ανέδειξε πρώτη, μέσα από ανάρτησή της στο Facebook, η Ιωάννα Πλατσά, με καταγωγή από την περιοχή, εκφράζοντας τη στενοχώρια της για την καταστροφή, αλλά και την αγωνία της για το μέλλον του μικρού ναού. Παράλληλα, απηύθυνε ένα συγκινητικό κάλεσμα συστράτευσης, προκειμένου να μη χαθεί ένα ακόμη κομμάτι της τοπικής ιστορίας.
«Δυστυχώς η φύση έδειξε το σκληρό της πρόσωπο στο αγαπημένο μας εξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων. Ένα τεράστιο δέντρο ξεριζώθηκε και έπεσε πάνω του προκαλώντας σοβαρές ζημιές στη σκεπή και την πρόσοψη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, εκείνο που ξεχωρίζει στην παρέμβασή της δεν είναι μόνο η περιγραφή της καταστροφής, αλλά κυρίως η υπενθύμιση της ιδιαίτερης σημασίας που έχει το εξωκλήσι για την τοπική κοινωνία.
«Αυτό το εκκλησάκι δεν είναι απλώς ένα κτίσμα. Χτίστηκε πριν από πολλά χρόνια με κόπο, μεράκι και αγάπη από τους παππούδες μας και τους πατεράδες μας», σημειώνει, αποτυπώνοντας με λίγα λόγια τον βαθύ συναισθηματικό δεσμό των Μελιβοιωτών με τον συγκεκριμένο χώρο.
Ένα εξωκλήσι με ιστορία αιώνων
Ο ναός των Αγίων Αποστόλων βρίσκεται σε μια κατάφυτη τοποθεσία ανατολικά της Μελιβοίας, μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον ιδιαίτερης ομορφιάς. Πρόκειται για παλαιό εξωκλήσι με σημαντικά αρχιτεκτονικά και ιστορικά χαρακτηριστικά, που μαρτυρούν τη μακρόχρονη θρησκευτική παράδοση της περιοχής.
Το κτίσμα διατηρεί την παλαιά λιθοδομή του, ενώ ένα από τα χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά του στοιχεία είναι ότι η κόγχη του ιερού δεν προεξέχει από τον ανατολικό τοίχο, όπως συνηθίζεται σε πολλούς ορθόδοξους ναούς.
Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι από τον συγκεκριμένο ναό προέρχονται εικόνες του 16ου αιώνα, στοιχείο που αναδεικνύει την αξία του ως μέρος της εκκλησιαστικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Μελιβοίας.
Πέρα όμως από την ιστορική και αρχιτεκτονική του σημασία, το εξωκλήσι αποτελεί έναν ζωντανό τόπο αναφοράς για τους ανθρώπους της περιοχής. Κάθε χρόνο, στις 30 Ιουνίου, ημέρα εορτασμού των Αγίων Αποστόλων, οι κάτοικοι ανταμώνουν στον χώρο του, συνεχίζοντας μια παράδοση που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Είναι αυτές ακριβώς οι στιγμές, οι οικογενειακές αναμνήσεις, οι προσευχές, οι συναντήσεις και τα πανηγύρια, που δίνουν σε τέτοιους μικρούς ναούς μια αξία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που μπορεί να αποτυπωθεί στην πέτρα και στα οικοδομικά τους υλικά.
Ο κίνδυνος να μεγαλώσει η καταστροφή
Η πτώση του μεγάλου δέντρου έχει δημιουργήσει μια ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση. Οι σοβαρές φθορές στη στέγη και στην πρόσοψη καθιστούν αναγκαία την άμεση αξιολόγηση της στατικής κατάστασης του κτίσματος και τη λήψη μέτρων προστασίας του.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, πέρα από τις ήδη υπάρχουσες ζημιές, είναι ο κίνδυνος περαιτέρω καταστροφής από τις βροχοπτώσεις, την υγρασία και τις υπόλοιπες καιρικές συνθήκες, ιδιαίτερα ενόψει της χειμερινής περιόδου.
Ένα παλαιό πέτρινο κτίσμα, όταν μένει εκτεθειμένο στα στοιχεία της φύσης, μπορεί να υποστεί σταδιακά ακόμη μεγαλύτερες φθορές, με αποτέλεσμα η αποκατάστασή του να γίνεται ολοένα δυσκολότερη και περισσότερο δαπανηρή.
Αυτόν ακριβώς τον κίνδυνο επισημαίνει και η Ιωάννα Πλατσά στην ανάρτησή της, προειδοποιώντας πως «αν το αφήσουμε έτσι, οι καιρικές συνθήκες θα το καταστρέψουν ολοσχερώς».
Η επισήμανση αυτή καθιστά επιτακτική την ανάγκη να υπάρξει ενδιαφέρον και συντονισμένη κινητοποίηση, ώστε να εξεταστούν το συντομότερο δυνατό οι ενδεδειγμένες παρεμβάσεις για τη διάσωση του ναού.
Η δύναμη της συλλογικής προσπάθειας
Η ιστορία των μικρών εξωκλησιών της ελληνικής υπαίθρου είναι, σε μεγάλο βαθμό, και η ιστορία των ανθρώπων που τα δημιούργησαν, τα φρόντισαν και τα διατήρησαν μέσα στον χρόνο.
Πολλά από αυτά χτίστηκαν και συντηρήθηκαν χάρη στην προσωπική εργασία, στις προσφορές και στην αγάπη απλών κατοίκων, που θεωρούσαν χρέος τους να παραδώσουν στις επόμενες γενιές όσα οι ίδιοι παρέλαβαν από τους προγόνους τους.
Αυτήν την παράδοση της προσφοράς και της αλληλεγγύης επικαλείται και η Ιωάννα Πλατσά, καλώντας τους συγχωριανούς της να ενώσουν τις δυνάμεις τους.
«Ας δείξουμε για άλλη μια φορά τη δύναμη της ενότητας», αναφέρει, ολοκληρώνοντας την παρέμβασή της με τη λαϊκή παροιμία «οι πολλοί τον έναν τον κάνουν».
Το μήνυμα είναι σαφές: η διάσωση του εξωκλησιού δεν αποτελεί υπόθεση ενός μόνο ανθρώπου, αλλά μια κοινή προσπάθεια που μπορεί να αγκαλιάσει τους κατοίκους, τους συλλόγους, την Εκκλησία, την τοπική αυτοδιοίκηση και κάθε φορέα που έχει τη δυνατότητα να συνδράμει.
Προτεραιότητα, ασφαλώς, θα πρέπει να αποτελέσει η αυτοψία από αρμόδιους ειδικούς, ώστε να διαπιστωθεί η πραγματική έκταση των ζημιών και να καθοριστούν οι απαραίτητες εργασίες, με σεβασμό στην παλαιότητα και στα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του ναού. Γιατί η αποκατάσταση ενός τέτοιου κτίσματος δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη τεχνική παρέμβαση. Είναι μια πράξη διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας ενός τόπου.
Να μη χαθεί ένα ακόμη κομμάτι της ιστορίας μας
Η περίπτωση των Αγίων Αποστόλων της Μελιβοίας υπενθυμίζει πόσο ευάλωτα είναι πολλά από τα μικρά ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία της υπαίθρου, τα οποία, παρά τη σπουδαιότητά τους, βρίσκονται συχνά εκτεθειμένα στη φθορά του χρόνου και στις φυσικές καταστροφές.
Το εξωκλήσι που για τόσες δεκαετίες αποτέλεσε τόπο προσευχής, συνάντησης και κοινών αναμνήσεων, σήμερα χρειάζεται τη φροντίδα εκείνων που εξακολουθούν να το θεωρούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους.
Η συγκινητική δημόσια παρέμβαση της Ιωάννας Πλατσά μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη σωτηρία του.
Το ζητούμενο πλέον είναι η ανησυχία να μετατραπεί σε πράξη και η αγάπη για τον τόπο σε ουσιαστική κινητοποίηση. Γιατί οι Άγιοι Απόστολοι της Μελιβοίας δεν είναι μόνο ένα μικρό εκκλησάκι μέσα στο πράσινο. Είναι οι μνήμες των παλαιότερων, η πίστη των σημερινών και μια πολύτιμη παρακαταθήκη για τις γενιές που έρχονται. Και αυτή η παρακαταθήκη αξίζει να σωθεί…
*Ευχαριστούμε τον κ. Κουβαρά Ηλία (σύζυγο της κ. Πλατσά) για την διάθεση των φωτογραφιών
Οι παρακάτω λήψεις είναι από το καλοκαίρι (φωτογραφίες: Νίκος Γουργιώτης)
